Headlines

Bomberom og gjensynsglede prega skulestart i Ukraina – NRK Urix – Utenriksnyheter og -dokumentarer

Rektor Mykhajlo Aliokhin jobbar med å klargjera tilfluktsrommet i kjellaren under skulebygningen i hovudstaden Kyiv.

Elevane hans må truleg vera mykje av tida under bakken når semesteret startar i Ukraina denne veka.

Klasseromma i bygningen er framleis prega av at elevane brått måtte forlata skulen 23. februar, dagen før Russland invaderte landet.

Bibliotekar Raisa Krupchenko (81) prøver å rydda og organisera bøkene i det øydelagde biblioteket på skulen i Kramatorsk, Ukraina.

Foto: Leo Correa / AP

Skulesekker og eigedelar ligg strødd utover. I tida som har gått, har luftvernsirenene overtatt lyden frå skuleklokkene.

Men nå håpar alle på ein slags normal skulekvardag, sjølv om mykje vil vera annleis.

Nede i tilfluktsrommet er det ingen vindauge. Skrivebord, tavler, bøker og globusar er fråverande.

– Så snart ei sirene går, vil lærarane omgåande føra barna ned i kjellaren, uavhengig av kva aktivitet som er sett i gang, seier Aliokhin til AFP.

Engelsklærar Olha Kyrei har første time med elevane i eit bomberom i Kyiv.

Engelsklærar Olha Kyrei har første time med elevane sine i eit bomberom i Kyiv.

Foto: Efrem Lukatsky / AP

– Men målet er at lærarane held undervisninga fram her nede på ein så roleg måte som mogleg, legg han til.

Trass i dei tøffe forholda håpar han at ein tredel av dei 460 elevane hans, mellom seks og 16 år, kjem tilbake når skulane no har opna igjen for første gong sidan krigen starta.

Gler seg til skulen

– Eg bur rett ved sida av skulen min, fortel 16 år gamle Polina, som gler seg til å begynna igjen.

– For å vera ærleg, nå vil vi berre leva livet fullt ut etter to år med covid og seks månader med krig. Vi er ikkje redde. Vår generasjon har bestemt seg for å leva her og no, forklarer ho.

Polina meiner ho dessutan vil vera tryggare på skulen, fordi dei der vil bli tekne hand om på ein organisert måte.

Taisia ​​Shcherba (6) snakkar med skulevenninna på første skuledag i Irpin, Ukraina.

Taisia ​​Shcherba (6) snakkar med skulevenninna på første skuledag i Irpin, Ukraina.

Foto: Emilio Morenatti / AP

Mange foreldre synest det er vanskeleg å senda barna fysisk på skulen. Ukrainas utdanningsombodsmann Sergiy Gorbatsjov fortel at eit fleirtal av foreldra ikkje vil senda barna på skulen av frykt for angrep.

Skular i område som ligg nær frontlinja, tilbyr berre fjernundervisning.

– Frammøte er ikkje mogleg der, understrekar Gorbatsjov.

Ukrainas utdanningsombudsman Sergiy Gorbachov

Ukrainas ombodsmann for utdanning Sergiy Gorbatsjov.

Foto: GENYA SAVILOV / AFP

Manglar bøker og utstyr

Rådgjevar ved Det europeiske Wergelandsenteret, Nataliya Yeremeyeva, seier kvar enkelt skule må velja kva type undervisning dei skal tilby.

– I vestlege deler er det mogleg å ha undervisning der skulane har bomberom, seier ho til NRK.

Det er ikkje mange, fortel ho. Omtrent 10 prosent av skulane her har bomberom.

I dei austlege delane har russarane brent fleire bøker og introdusert russiske læreplanar. Ho seier elevane der blir tvunge til å ha russisk undervisning.

Leikar og bøker ligg klar til skulebarna inne i eit bomberom i Kyiv.

Leikar og bøker ligg klar til skulebarna inne i eit bomberom i Kyiv.

Foto: GENYA SAVILOV / AFP

– Det er veldig ofte russiske lærarar som kjem og underviser dei, fordi det er mange ukrainske lærarar og skuledirektørar som nektar å samarbeida med Russland i okkuperte område.

Yeremeyeva seier ukrainske skular i regionane her kan tilby undervisning på nett, men at dette er farleg.

– Det er eit sikkerheitsspørsmål barna og foreldra må ta, seier ho.

Youlia Sjatravenko-Sokolovytsj i Kyiv bestemde seg for at den sju år gamle dotter hennar Myroslava skulle vende tilbake i klasserommet når undervisninga vart oppatteken torsdag.

Foreldre tar bilde av barna deira første skuledag i Bucha i Kyiv-regionen.

Foreldre tar bilde av barna deira under seremonien som markerer første skuledag i Bucha i Kyiv-regionen.

Foto: GLEB GARANICH / Reuters

– Sjølvsagt er me redde, men eg kan ikkje ta frå barnet mitt eit sosialt liv. Eg stoler på at den ukrainske hæren vil forsvara oss, seier ho.

– Og det faktumet at me er i ferd med å venda tilbake til eit meir eller mindre normalt liv, gjer meg håp, legg ho til.

Totalt øydelagt

Ein skule i byen Tsjernihiv, omtrent 130 kilometer nord for Kyiv, er så øydelagd av russisk bombardement at han må haldast stengt. Skulebarna blir derfor spreidde på klasserom som er oppretta rundt omkring.

Barn leikar utanfor Chernihic skule, som blei bomda av russiske styrkar i starten av mars.

Barn leikar utanfor ein skule i Tsjernihiv, som blei bomba av russiske styrkar i starten av mars. Barna delar ikkje minne frå sommarferien med kvarandre, men korleis dei overlevde dei første månadane av krigen.

Foto: Emilio Morenatti / AP

Den gamle leikeplassen deira blir framleis brukt, men leiken har endra seg. No leikar barna at dei set opp kontrollpostar, og dei imiterer lyden av rakettar.

Mykje av Tsjernihiv og landsbyane rundt omkring blei påførte store øydeleggingar under intense artilleriangrep i dei første fasane av krigen. Då russarane trekte seg tilbake, lét dei etter seg 133 skadde og 11 totalt øydelagde skular i regionen.

Gode og vonde minne

Elleveåringen Polina Burenko dreg av og til bort til den gamle skulen sin i Tsjernihiv. Saman med bestevenninna liker ho å minnast livet før invasjonen.

– Det eg er mest lei meg for, er at livet aldri blir det same igjen, seier ho til nyheitsbyrået AP. Ho ser opp mot klasserommet i andre etasje der ho pleidde å sitta.

Anastasia Avramenko (13) står i ruinane av den tidlegare skulen hennar i Chernihiv.

Anastasia Avramenko (13) står i ruinane av den tidlegare skulen hennar i Tsjernihiv.

Foto: Emilio Morenatti / AP

Polina vende nyleg tilbake til byen etter at familien hennar først hadde flykta frå landet. Flukta kjem ho aldri til å gløyma.

– Då vi drog, skaut russarane mot bilen vår og drap sjåføren, som var ein nær venn av familien, seier ho stille.

Vil ikkje vere heime

16-åringen Khrystyna Ignatova frå Tsjernihiv er ikkje i tvil om at ho vil tilbake på skulen.

– Eg vil ikkje vera heime lengre. Eg saknar atmosfæren og fellesskapet, seier ho.

Ho gler seg til å starta på ein ny skule og seier at ho ønskjer å leggja dei siste seks månadene med krig bak seg.

16 år gamle Khrystyna Ignatova står ved pulten sin i eit øydelagt klasserom.

Khrystyna Ignatova står ved pulten sin i det gamle klasserommet hennar. Skulen hennar i Tsjernihiv blei bomba av russiske styrkar i starten av mars.

Foto: Emilio Morenatti / AP

– Det som hende oss, er ein tragedie, og eg har gråte mykje over alt eg har mista. Eg saknar den gamle skulen min, vennene og lærarane mine. Men no blir det ein ny skule, nye lærarar og venner. Livet må halda fram, seier Khrystyna utanfor ruinane av den gamle skulen sin.

Ho måtte sjølv vera ein månad i eit tilfluktsrom i ein kjellar. Hennar største frykt er at dei russiske styrkane skal koma tilbake.

– Nokre gonger, når luftvernsirenene høyrest, får eg panikk. Det kjennest som om eg blir omgitt av ei tåke, og skremmande minne dukkar opp i hovudet, seier ho.

For å overvinne frykta har ho slutta med nettundervisning.

– Eg må sjå klassekameratane mine ansikt til ansikt og ikkje via skjermen på telefonen min, fortel ho.

Leave a Comment